Lux debat over genetische gevaren op 8 mei

Ik woonde dit levendige debat tussen voor- en tegenstanders bij en kreeg een aardige indruk van de argumenten. Voor wie het interesseert hieronder een overzicht met af en toe wat films die ik er zelf bij zocht.

Met dank aan Dirk Hart van burgersvoorgentechvrijvoedsel, die mijn tekst nog even naliep en aanvulde.

Lux-pagina over dit debat.

Op 20 mei is dit ook het thema van een filmavond van Transition Town Nijmegen, in het Vlaams Arsenaal.

Een argument voor genetische modificatie: er is toch bijna geen verschil tussen veredeling en genetische modificatie? Met veredeling bereik je hetzelfde als met GM.

Reactie: met GM worden de soortgrenzen gepasseerd, je maakt een “nieuwe” variëteit waar je in zijn geheel patent op kunt krijgen.
Bij een patent wordt verder onderzoek door derden gefrustreerd door de patenthouder.
Bij veredeling krijg je alleen kwekersrecht op een nieuwe variëteit, waar de buurman verder mee mag kweken.
De kosten van GM zaad zijn immens hoog en met zaad alleen ben je er nog niet. Monsanto, het grootste  zaadbedrijf ter wereld, lees meer op wikipedia, is keihard:

• Boeren die bv. Monsanto-zaden kopen, worden contractueel verplicht het bestrijdingsmiddel Roundup erbij te nemen.
• Boeren moeten in toenemende mate andere bestrijdingsmiddelen kopen, bestemd voor het onkruid dat inmiddels resistent is geworden tegen Roundup.
• Boeren mogen geen zaad oogsten. Ook gaf Monsanto sommige gewassen als extra eigenschap mee dat ze onvruchtbaar zaad produceerden.
• Monsanto spant (nog altijd) rechtszaken aan tegen boeren die gg-stuifmeel van een buurman overgewaaid krijgen, dat ongewilde besmetting van hun eigen oogst veroorzaakt.

Reactie: juist het tegendeel is waar: alleen rijke grootgrondbezitters profiteren van GM-landbouw. De oogsten van kleine boeren mislukken omdat zij geen geld of know-how hebben voor de hoogtechnologische, grootschalige landbouw die bij GM-zaden hoort. Daardoor komen heel veel zelfdodingen onder kleine boeren voor: zij worden gelokt om het GM-zaad te gebruiken, soms zelfs gratis, maar kunnen vervolgens de andere ingrediënten die erbij nodig zijn (meststoffen, irrigatie) niet betalen en moeten dan (als het katoen betreft), ook nog eens pesticiden gaan aanschaffen omdat de bollworm resistent geworden is tegen het Bt-gen waarvan beloofd was dat het de bollworm zou uitschakelen!
Tijdens het debat werd een kort filmfragment vertoond over een zelfdoding door een boer die geen uitweg meer zag uit zijn schuld aan Monsanto.
Hieronder een ander fragment, een trailer voor de recente  film Bitter Seeds. Iedere 30 minuten pleegt er een boer zelfmoord.

In het debat meenden de voorstanders:

• dat ligt aan de Indiase cultuur van kleine boeren, die kunnen zich geen misoogst permitteren. De oplossing is grootschalige landbouw, dat is efficiënter.
• dat gebeurde misschien in de begintijd, toen ze minderwaardig GM zaad van de Indiase overheid gebruikten. GM zaad van Monsanto is wel goed. (Reactie Dirk Hart: dit is pertinent onwaar. Het bedrijf Mahyco van Monsanto is vanaf het begin de motor geweest van de introductie van Bt-cotton, heeft een substantieel aandeel gehad in de corruptie rond het aanvragen van de vergunning voor de teelt van Bt-cotton en in het bespelen van dorpsoudsten die konden helpen de boertjes uit de gemeenschap te overreden Bt-zaden te gaan gebruiken)
• dat is een “anekdote” of  ”uit onderzoek is geen verband tussen het aantal zelfdodingen en het GM zaad gebleken”.

Reactie: het antwoord ligt in biodiversiteit. Kies ook eens andere rassen. Wouter van Eck had in zijn voedselbos bij Groesbeek 6 aardappelrassen vorig jaar, maar van geen enkele kon je gele friet bakken. Want ze waren paars en rood. Wel Phytophthora-resistent!

Voor: er is geen enkel onderzoek dat aanwijst dat er nadelige gevolgen zijn voor de mens.

Reactie:

• geen enkel onderzoek betreft een periode langer dan 90 dagen. De eerste effecten zijn ook vaak versluierd door andere factoren die meespelen en kunnen, vooral wanneer het eerst nog om kleinere hoeveelheden gaat, makkelijk een generatie overslaan. Voeding is zo belangrijk, je wilt je bevolking toch niet aan potentiële risico’s blootstellen? Bij twijfel niet inhalen! Denk aan softenon: een geneesmiddel voorgeschreven aan zwangere moeders, de kinderen werden geboren zonder ledematen.
• Denk ook aan voedingsmiddelen van nu: er zijn mensen die een allergische reactie tegen pindakaas vertonen. Misschien komt dat wel doordat ons eetpatroon zo eenzijdig is geworden. In de supermarkt liggen 20 planten ten grondslag aan ons eten, meer niet.
• Het vervelende van GM is dat het niet terug te draaien is. Het kost ongelooflijk veel geld om een GM te maken, terwijl het onmogelijk is om GM weer wegte filteren uit alle planten waar het door contaminatie in terecht is gekomen.
• Er is wel degelijk sprake van schadelijke effectenvoor degenen die met GM-landbouw (ook indirect) in aanraking komen.  Er wordt namelijk veel gif bij gespoten.

---

Voor: zo lossen we het voedselprobleem op

Reactie: nee, juist niet.

• Er is geen voedselprobleem. Voedsel is alleen niet goed verdeeld. In sommige landen is voedsel veel te goedkoop, en ook nog eens onvolwaardig. De mensen worden daardoor veel te dik. In andere landen is het veel te duur door kunstmatige schaarste.
• Omdat GM zo’n kostbare aangelegenheid is, kan het eigenlijk alleen lucratief zijn bij grootschalige landbouw door kapitaalkrachtige boeren. Dat sluit arme mensen buiten en betekent: veel kleine boeren raken failliet. Voedsel gaat te goedkoop naar het westen dat al te veel heeft.
• Zonder GM zouden kleine boeren hun zaden weer bewaren en genoeg verdienen voor zichzelf en gezin. Met biologische landbouw spreid je het risico.

---

Wat de voorstanders wel zorgelijk vonden:

• Monsanto heeft een monopoliepositie verkregen in grote delen van de wereld.
  Niet in India, daar zitten nog een paar grote bedrijven.
• Europa houdt de productie van GM tegen, maar consumeert het wel. Dat vinden ze hypokriet. 61% van de Europeanen voelt zich “ongemakkelijk” bij het idee van GM. Dat snappen ze niet, want er is toch geen enkel onderzoek dat zegt dat GM schadelijk is?
  Reactie:  het vaststellen van causale relaties tussen voeding en gezondheid vergt peperduur epidemiologisch onderzoek over meerdere jaren. Goed, onafhankelijk onderzoek is er gewoonweg niet. Al het onderzoek dat gedaan is, is betaald door de belanghebbende bedrijven zelf.
• In Nederland waren twee kansen om in te springen met GM productie: de ene betrof mais, maar de boeren wilden niet meedoen. Het betrof een maisvariant die resistent was tegen de maiswortelboorder die in Nederland nog niet voorkomt. Het lijkt mij logisch dat boeren daar niet aan mee willen doen. Waarom peperduur zaad kopen als gewone mais volstaat?
  De andere kans betrof de Amflora-aardappel van BASF. Maar er werd niet verteld waarom boeren hier niet aan wilden. Er klonk wel teleurstelling door over deze gemiste kansen.

Nog wat extra argumenten van de tegenstanders:

• In theorie klinkt het heel leuk: een GM plant heeft een gen waardoor een schadelijk insect sterft als hij ervan eet. Ook kan een categorie van GM-planten tegen het herbicide Roundup. Spuit gewoon Roundup rondom de GM-plant, dan heeft hij geen last van die andere planten en kan beter groeien. Maar er komt steeds meer onkruid dat Roundup weerstaat en dat zijn vaak forse planten. Om herbicide-resistente onkruiden te bestrijden heb je dan weer een soort super-Roundup nodig, op basis van 2,4-D of 2,4,5-T (Agent Orange!). Dat is nog veel giftiger dan glyfosaat en schadelijk voor de boeren en voor iedereen die onbeschermd daar rondloopt. Het netto resultaat van herbicide-resistente gewassen is steeds: meer herbicide spuiten dan voorheen. Het leidt tot dode bodems, mismaakt geboren kinderen, en een scala aan andere gezondheidsklachten waar doctoren uit Argentinië, Paraguay of noem maar een dwarsstraat je graag meer over vertellen.
  Een filmpje over super onkruiden bij GM katoen in Arkansas, VS: http://youtu.be/B-cka5s4AqE
• De GM planten zijn vaak inferieur van kwaliteit: de stengels zijn zwakker en sporenelementen worden moeilijker opgenomen. Daardoor ontstaan kunstmatige tekorten aan sporenelementen en wordt de plant vatbaarder voor het binnendringen van ziektekiemen zoals schimmels. Daardoor ontstaan met name bij vee dat geheel op een GM-dieet staat, gebreksziekten en voortplantingsproblemen.
• De bodem lijdt onder het toedienen van pesticiden. Bodemorganismen worden geëlimineerd, wat verhindert dat de organische stofgehaltes op peil blijven. De bodemvruchtbaarheid neemt af en de droogtegevoeligheid neemt toe

Ten slotte nog een heel kort Engelstalig stukje film over waar iedereen het over was: hoe griezelig het is als één bedrijf een monopoly verkrijgt over het belangrijkste op de wereld: ons voedsel:

Al met al ben ik nu nog meer tegen GM dan ik al was, en schrok ik van de relativerende reacties van de voorstanders, die verwachtte ik niet van wetenschappers.

Like this post? Post Comment, Download and Subscribe RSS

• GEPLAATST OP:
  10 mei 2012
• MET ONDERTUSSEN:
  1 reactie
• EN REEDS:
  996 Keer gelezen